Cyprysik nutkajski

Czy rośliny traktować możemy, tak po ludzku jako smutne lub wesołe? Czy kryteria jakie stosujemy dla naszego świata sprawdzają się przykładane do flory? Na te nieco filozoficzne pytania, trudno odpowiedzieć w jednym zdaniu. Można przytoczyć za to wiele przykładów gatunków roślin mających pozytywny wypływ na zdrowie człowieka oraz tych, których choćby nieprawidłowe użycie może zagrażać samopoczuciu lub nawet jego życiu. Można również odnieść się pobieżnie do wyglądu i pokroju, który może wzbudzać w nas konkretne odczucia. Mistrzem w tej dziedzinie jest nasz dzisiejszy bohater. Określany jako smutny i wprowadzający scenerię rodem z kina grozy. A może po prostu majestatyczny…?



W przypadku tego gatunku warto rozpocząć od nomenklatury. Cyprysik nutkajski (Cupressus nootkatensis D. Don) po odkryciu go pod koniec XVIII wieku, został opisany i sklasyfikowany systematycznie po 30 latach przez Davida Dona pod swoją obecną nazwą łacińską. Nie oznacza to jednak, że zaliczenie to trwa od tego czasu w sposób niezakłócony. W 10 lat później ze względu na odrębność morfologiczną, gatunek ten zaliczono do rodzaju Chamaecyparis spp. W jego obrębie trafił do europejskich parków i ogrodów w 1850 roku. Stąd też pochodzi utrwalona pod dziś dzień polska nazwa „cyprysik”, zamiast wskazywanego przez łacinę teraźniejszego „cyprys”. Badania genetyczne prowadzone już w XXI wieku wykazały błędną klasyfikację. Jak okazało się cyprysikowi nutkajskiemu bliżej jest do cyprysów niż cyprysików, a my dzięki niemu możemy poszczycić się uprawą najdalej na północ rozmieszczonego gatunku z tego rodzaju. Z czasem zapewne zmieni się także i polska nazwa rodzajowa tego gatunku, którą broni jak się okazuje jedynie siła ludzkich przyzwyczajeń. Na osłodę pozostaje nam wdzięcznie brzmiąca nazwa gatunkowa wywodząca się od kanadyjskiej wyspy Nootka 😊



Naturalny zasięg tego gatunku obejmuje wąski pas na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych i Kanady. Są to dokładniej wyspowe stanowiska w północnej Kalifornii, zwarty zasięg w Oregonie, Waszyngtonie i kanadyjskiej Kolumbii Brytyjskiej oraz ponownie wyspowo w południowej Alasce. Na terenach tych cyprysik nutkajski jest składnikiem lasów iglastych i mieszanych, nie dając jednak czystych drzewostanów. Prezentowana na naszych zdjęciach ozdobna odmiana ‘Pendula’ jest zaś efektem prac hodowlanych holenderskiej szkółki van Leeuwena. Powstała tam przed 1884 r. i jest notowana w Polsce już od 1896 r.
‘Pendula’ jest zarazem chyba najpowszechniej spotykaną formą drzewiastych, przewisających iglaków i prawdziwym klasykiem jeśli chodzi o ten charakterystyczny pokrój. W naszym Ogrodzie rośnie w formie dwóch szpalerów na osi wschód – zachód. Po przeszło 30 latach uprawy tworzy gęste ściany o pobudzającym wyobraźnię horyzontalnym układzie konarów. Każdy z nich zaopatrzony jest w swobodnie spływające, długie pędu drugiego rzędu, układające się niczym płetwy lub pióra na skrzydłach ptaków. Warto przy tym zauważyć, że każde z drzew zachowuje prosty i widoczny do końca przewodnik, nieznacznie tylko zagięty przy samym wierzchołku. To ważna cecha w przypadku przewisających odmian, gdyż część z nich wymaga prowadzenia nawet przez dłuższy czas przy paliku i sztucznego formowania celem zachowania prostej formy przewodnika. Cyprysik nutkajski ‘Pendula’ jest pod tym względem miłym odstępstwem.


Zima i wczesna wiosna jest momentem największej ozdobności tego gatunku. W jego stoickiej niezmienności, okres ten związany z przygotowaniem do kwitnienia, zaznacza się pewnego rodzaju zwariowaniem i bałaganem. Przede wszystkim pojedynczo pędy utrzymują na sobie kuliste szyszki, powstałe z kwiatów kwitnących w zeszłym roku. Są one jeszcze zielone i zamknięte, kontynuując dojrzewanie nasion. Otworzą się wiosną, po niemal roku od zapylenia, jak przystało na cyprysy. Często tuż obok nich znajdziemy szyszki barwy brązowej. Te zaś są szeroko pootwierane, a ich puste wnętrze świadczy o wypełnieniu roli w sztafecie pokoleń 😉 Szyszki te zawiązały się dwa lata temu, a teraz ich obecność jako mentorów, może mieć jedynie aspekt dekoracyjno - edukacyjny. Liczniejszym elementem są kwiaty, które w formie drobnych strobili gęsto dekorują końce pędów. Ich jasna barwa odcina się wyraźnie na tle ciemniej zieleni łusek, a ilość sprawia, że rośliny w tym okresie wyraźnie jaśnieją nawet oglądane z większej odległości. Wartą większej uwagi chwilą jest samo kwitnienie, przypadające na wczesną wiosnę podobnie jak u krajowego cisa pospolitego (Taxus baccata L.). Kwiatostany męskie obficie wydzielają wtedy pyłek, który po poruszeniu gałęzi rozchodzi się na kształt chmury 😊







Jeśli tylko nie boicie się zagłębić w wychodzące do Was „ramiona” cyprysika, a tym samym być złapanym w jego mroczne objęcia, macie szansę zobaczyć korę tego gatunku. Jej cechą, obserwowaną u starszych egzemplarzy jest atrakcyjne łuszczenie się na dość duże, podłużne płaty. Brązowa korowina odchodząca od pędu, odsłania wtedy automatycznie jasne, nieutlenione jeszcze warstwy wewnętrzne. Ta dość ekstremalna i wymagająca początkowo przełamania się obserwacja, zamienia się w przyjemność kontemplacji łaciatego wzoru 😊





Cyprysik nutkajski nie jest wymagającym gatunkiem. Jest w pełni tolerancyjny na mrozy w naszym klimacie i pomimo naturalnego występowania na terenach pod wyraźnym wpływem klimatu morskiego, możemy go polecić z całą odpowiedzialnością do wszystkich dzielnic kraju. Rośnie zdrowo na nawet słabszych glebach, nie wyłączają tych piaszczystych i suchszych. Osiąga w Polsce po wielu latach uprawy do 15-18 m wysokości, przy dość znacznej średnicy. Wymaga więc rezerwacji odpowiednio dużej przestrzeni by nie zniekształcać cięciem jego naturalnego pokroju, co jest szczególnie ważne w stosunku do dolnych gałęzi (podobnie jak w przypadku choćby świerków; szczególnie ś. serbski (Picea omorika (Pančić) Purk)), nadających wspomniany charakter najmocniej. Naturalnie więc predysponuje go to do roli solitera na większych trawnikach, w ogrodach bylinowych lub w otoczeniu zabudowań. W tym ostatnim przypadku pewnie będzie miał także swoją rolę w stróżowaniu i dozorze posesji 😉



Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Jemioła pospolita

Modrzew europejski

Buk pospolity

Cedr himalajski

Cypryśnik błotny